Tết Hàn Thực là gì? Tết Hàn Thực 2027 ngày nào?

Tết Hàn Thực là ngày nào?

Tết Hàn Thực là ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch hằng năm. Người Việt thường gọi là ngày làm bánh trôi, bánh chay để dâng cúng tổ tiên.

Ngày dương lịch của 3/3 âm lịch thay đổi theo năm, thường rơi vào khoảng cuối tháng 3 đến giữa tháng 4 dương lịch.

Nguồn gốc Tết Hàn Thực

Tết Hàn Thực (3/3 âm lịch) bắt nguồn từ tích Giới Tử Thôi thời Xuân Thu Trung Hoa, du nhập vào Việt Nam và biến đổi thành ngày làm bánh trôi bánh chay cúng tổ tiên.

Tết Hàn Thực có nguồn gốc từ Trung Hoa, gắn với truyền thuyết về Giới Tử Thôi — vị hiền sĩ thời Xuân Thu đã cắt thịt đùi mình nuôi vua Tấn Văn Công lúc lưu vong. Sau khi lên ngôi, nhà vua quên phong thưởng, Giới Tử Thôi đưa mẹ vào núi ở ẩn.

Khi vua nhớ ra và cho người mời, Giới Tử Thôi không ra, vua bèn ra lệnh đốt rừng để ép ông xuất hiện nhưng vô tình khiến ông và mẹ chết cháy. Hối hận, vua ra lệnh trong 3 ngày (từ mùng 3 tháng 3) không được đốt lửa, chỉ ăn đồ nguội để tưởng nhớ — từ đó có tên 'Hàn Thực' (thức ăn lạnh).

Khi du nhập vào Việt Nam, Tết Hàn Thực đã biến đổi, không còn giữ nguyên ý nghĩa kiêng lửa mà trở thành ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng cúng tổ tiên, mang đậm bản sắc văn hóa lúa nước của người Việt.

Ý nghĩa Tết Hàn Thực

Tết Hàn Thực tại Việt Nam mang ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên qua món bánh trôi bánh chay, không liên quan đến ý nghĩa kiêng lửa gốc Trung Hoa.

Tại Việt Nam, Tết Hàn Thực đã được bản địa hóa hoàn toàn, mang ý nghĩa khác biệt so với nguồn gốc Trung Hoa. Đây là dịp con cháu làm bánh trôi, bánh chay dâng cúng tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và biết ơn.

Bánh trôi (viên tròn nhỏ, nhân đường, thả nổi) và bánh chay (viên to hơn, nhân đậu xanh, ăn cùng nước đường gừng) đều làm từ bột gạo nếp — biểu tượng cho sự no đủ, dẻo dai, gắn kết của nền văn minh lúa nước.

Ngoài ý nghĩa tâm linh, đây còn là dịp gia đình quây quần cùng nhau nặn bánh, tạo không khí ấm cúng, gắn kết các thế hệ trong gia đình qua hoạt động bếp núc truyền thống.

Tết Hàn Thực 2027 rơi vào ngày nào?

Tết Hàn Thực 2027 (3/3/2027 âm lịch) rơi vào Thứ 6, ngày 09/04/2027 dương lịch, còn 188 ngày nữa tính từ hôm nay. Xem chi tiết Tết Hàn Thực 2027: giờ hoàng đạo, lịch âm ngày đó ›

1. Tết Hàn Thực 202620/04/2026 · Thứ 2 · 3/3/2026 âm lịch
2. Tết Hàn Thực 202709/04/2027 · Thứ 6 · 3/3/2027 âm lịch

Bảng hiển thị 2026–2027; ngày dương được quy đổi từ âm lịch theo múi giờ Việt Nam.

Phong tục Tết Hàn Thực ở Việt Nam

Phong tục Hàn Thực gồm làm bánh trôi bánh chay cúng gia tiên, cả gia đình quây quần nặn bánh và thưởng thức cùng nhau.

Phong tục chính của Tết Hàn Thực tại Việt Nam là làm bánh trôi, bánh chay để cúng gia tiên vào sáng ngày 3/3 âm lịch. Các gia đình thường chuẩn bị bột nếp, đường phên, đậu xanh từ hôm trước để sáng sớm cùng nhau nặn bánh.

Sau khi luộc chín, bánh được bày lên đĩa, thắp hương dâng cúng tổ tiên trước khi cả nhà cùng thưởng thức. Đây cũng là dịp để các bà, các mẹ truyền dạy cho con cháu cách làm bánh trôi bánh chay truyền thống.

Ở một số vùng, người dân còn có tục đi tảo mộ, thăm viếng phần mộ tổ tiên vào dịp này, kết hợp giữa việc tưởng nhớ người đã khuất và duy trì nếp sống gia đình gắn kết.

Mâm cúng Tết Hàn Thực gồm những gì?

Mâm cúng Hàn Thực đơn giản gồm bánh trôi, bánh chay, hương hoa và trà nước, không cần cỗ mặn cầu kỳ.

Mâm cúng Tết Hàn Thực là một trong những mâm cúng đơn giản nhất trong năm, chủ yếu xoay quanh bánh trôi và bánh chay tự làm. Số lượng bánh thường là số lẻ (3, 5, 7 viên) theo quan niệm phong thủy truyền thống.

Ngoài bánh trôi bánh chay, mâm cúng có thêm hương, hoa tươi, trà, nước sạch. Một số gia đình có điều kiện có thể thêm hoa quả nhưng không bắt buộc, vì trọng tâm của ngày lễ là món bánh mang tính biểu tượng.

Sau khi cúng xong, bánh trôi bánh chay được cả gia đình thụ lộc cùng nhau, thể hiện sự sum vầy, ấm cúng.

Văn khấn Tết Hàn Thực

Văn khấn Hàn Thực đọc khi cúng bánh trôi bánh chay lên bàn thờ gia tiên vào sáng 3/3 âm lịch, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.

Văn khấn Tết Hàn Thực được đọc khi gia chủ bày bánh trôi, bánh chay lên bàn thờ gia tiên. Nội dung khấn nêu rõ ngày tháng, họ tên gia chủ, lý do làm lễ nhân Tết Hàn Thực mùng 3 tháng 3.

Bài khấn thể hiện lòng thành kính dâng lên tổ tiên, ông bà những phẩm vật bánh trôi bánh chay tự tay chuẩn bị, cầu mong gia đạo bình an, con cháu hòa thuận, làm ăn suôn sẻ.

Đây là bài khấn đơn giản, không quá cầu kỳ như văn khấn Tết Nguyên Đán, phù hợp để đọc trang nghiêm trong không khí ấm cúng gia đình.

Nên cúng Tết Hàn Thực vào giờ nào?

Lễ cúng Tết Hàn Thực thường làm vào buổi sáng mùng 3 tháng 3 âm lịch, sau khi đã nấu xong bánh trôi, bánh chay.

Không có quy định giờ bắt buộc; nhiều gia đình chọn giờ hoàng đạo buổi sáng của ngày đó. Sau khi cúng, cả nhà cùng thụ lộc bánh trôi, bánh chay.

Những điều nên và không nên làm

Nên làm

• Tự làm bánh trôi, bánh chay cùng gia đình để giữ nét truyền thống.
• Dâng bánh lên bàn thờ gia tiên, có thể kèm hương, hoa, nước sạch.
• Mời ông bà, cha mẹ thụ lộc trước, rồi chia bánh cho con cháu, hàng xóm.

Không nên làm

Tết Hàn Thực tại Việt Nam hầu như không có điều kiêng kỵ nghiêm ngặt, chỉ cần giữ sự thành tâm khi làm bánh và cúng lễ.

Khác với Tết Nguyên Đán hay tháng cô hồn, Tết Hàn Thực tại Việt Nam là ngày lễ nhẹ nhàng, ít mang tính kiêng kỵ tâm linh nghiêm trọng. Người Việt đã lược bỏ tục kiêng lửa gốc Trung Hoa, chỉ giữ lại phong tục làm bánh cúng tổ tiên.

Một số gia đình có quan niệm nên nặn bánh tròn trịa, đều đặn, tránh để bánh bị vỡ, méo mó khi luộc vì cho là không đẹp mắt khi dâng cúng — đây mang tính thẩm mỹ nhiều hơn là kiêng kỵ tâm linh.

Nhìn chung, ngày Hàn Thực chủ yếu là dịp để gia đình quây quần, không có những điều kiêng kỵ nghiêm ngặt như các ngày lễ lớn khác trong năm.