Can Chi — Thiên Can Địa Chi & 60 Hoa Giáp

Cách ghép Can Chi

Can và Chi cùng tiến một bước mỗi lần: Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần… Vì 10 và 12 có bội chung nhỏ nhất là 60, sau 60 bước tổ hợp quay lại Giáp Tý. Can dương chỉ ghép với Chi dương và ngược lại, nên không có tổ hợp như “Giáp Sửu”.

Nguyên lý lịch Can Chi

Lịch Can Chi gán một tổ hợp Can Chi cho cả bốn đơn vị thời gian. Mỗi đơn vị có quy tắc riêng:

• Năm: Can theo chữ số cuối của năm dương (tận cùng 4 là Giáp, 5 là Ất… 3 là Quý), Chi lặp mỗi 12 năm (năm chia 12 dư 4 là Tý). Năm Can Chi tính từ Tết Nguyên đán, không từ 1/1 dương lịch.
• Tháng: Chi cố định — tháng Giêng luôn là Dần, tháng Chạp là Sửu. Can tháng Giêng phụ thuộc Can năm: năm Giáp, Kỷ bắt đầu từ Bính Dần; Ất, Canh từ Mậu Dần; Bính, Tân từ Canh Dần; Đinh, Nhâm từ Nhâm Dần; Mậu, Quý từ Giáp Dần. Tháng nhuận thường được gọi theo Can Chi của tháng chính trước nó.
• Ngày: chạy liên tục theo vòng 60 ngày, không ngắt theo tháng hay năm, nên phải tính từ một mốc đã biết (thường quy đổi qua số ngày Julius).
• Giờ: một ngày chia 12 canh giờ, giờ Tý từ 23h đến 1h. Can giờ Tý phụ thuộc Can ngày: ngày Giáp, Kỷ bắt đầu từ Giáp Tý; Ất, Canh từ Bính Tý; Bính, Tân từ Mậu Tý; Đinh, Nhâm từ Canh Tý; Mậu, Quý từ Nhâm Tý.

Bốn cặp Can Chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh gọi là “tứ trụ”. Can Chi ngày và giờ hôm nay luôn được hiển thị trên trang lịch âm hôm nay.

Can Chi là gì?

Can Chi (Thiên Can Địa Chi) là hệ thống đếm thời gian cổ truyền của các nước Á Đông, dùng 10 Thiên Can kết hợp với 12 Địa Chi để gọi tên năm, tháng, ngày, giờ theo chu kỳ 60.

Mỗi tổ hợp còn gắn với một nạp âm ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Phần luận giải tính cách, vận mệnh theo nạp âm thuộc quan niệm truyền thống và chỉ mang tính tham khảo.